Het Hoogfeest van Pinksteren. Bron afbeelding: Ad Meskens / Wikimedia Commons
Het hoogfeest van Pinksteren
Onze Heer wandelde na Zijn opstanding veertig dagen lang met Zijn volgelingen. Veertig sublieme dagen die het levende bewijs waren dat Hij inderdaad de dood had overwonnen, dat de grootste angst van de mensheid was overwonnen. Men kan zich alleen maar voorstellen hoe hecht de band op dat moment was tussen de Meester en Zijn discipelen. De stichting van de ene, heilige, katholieke en apostolische Kerk leek de meest natuurlijke "volgende stap."
Christus' belofte aan de apostelen
En toen, tijdens een van hun vele uitstapjes naar het platteland, wendde Jezus zich tot Zijn vrienden en sprak deze woorden, die Zijn laatste woorden op aarde zouden zijn: "U komt het niet toe, tijden of dagen te kennen, die de Vader door eigen macht heeft vastgesteld. Maar wanneer de Heilige Geest over u komt, zult ge kracht ontvangen, en mijn getuigen zijn in Jeruzalem, in heel Judea en Samaria, en tot aan het einde der aarde." (Handelingen 1:7) Voordat ze de kans hadden om deze informatie te verwerken en de diepgaande impact die dit zou hebben op hun individuele levens, om nog maar te zwijgen van het verloop van de hele menselijke geschiedenis, keken de intieme vrienden van Christus in verbijsterde stilte toe hoe hun dierbare Heer opsteeg in de heldere hemel boven Judea, om vervolgens uit hun zicht te verdwijnen achter een voorbijtrekkende wolk.
Lees ook: De Hemelvaart van Onze Lieve Heer
De apostelen keren terug naar Jeruzalem, naar Maria
In de afgelopen 40 dagen waren de apostelen bijna gewend geraakt aan Zijn vertrek en aankomst op nogal onconventionele manieren. Zou het kunnen dat Hij zou terugkeren? Moesten ze wachten? Wat moesten ze doen? Alsof ze antwoord gaven op hun onuitgesproken verwarring, stonden twee "mannen in witte gewaden" naast hen met dit advies: "Mannen van Galilea, waarom staan jullie hier naar de hemel te kijken? Dezelfde Jezus, die van jullie is opgenomen in de hemel, zal terugkeren zoals jullie Hem de hemel hebben zien binnengaan." Dit ietwat verhulde advies bracht weinig troost en nog minder richting. Als één man keerden de mannen allemaal terug naar Jeruzalem, waar ze zich verzamelden rond Maria, de moeder van Jezus, in de bovenzaal die bekend is geworden als 'het Cenakel'. En daar, alsof het een uitgesteld antwoord was op het verzoek dat Christus lang geleden in de tuin van Getsemane had gedaan, wachtten en baden ze.
De eerste noveen
Tussen Hemelvaartsdag en Pinksterzondag brachten de apostelen en de Heilige Maagd Maria negen dagen door in gebed, in afwachting van de belofte van Christus om Zijn Geest te zenden. Dit was het begin van de noveen, of het negendaagse gebed, dat een van de populairste vormen van christelijk voorbede werd om God om iets te vragen. Vanaf de vroegste dagen van de Kerk wordt de periode tussen Hemelvaart en Pinksteren gevierd door het bidden van de noveen tot de Heilige Geest, waarbij God de Vader wordt gevraagd Zijn Geest te zenden en ons de gaven en vruchten van de Heilige Geest te schenken. Zoals een vrouw negen maanden wacht op de geboorte van haar kind, zo baden en wachtten deze vrome zielen negen dagen op iets – ze wisten niet precies wat. Gesterkt door de geruststellende aanwezigheid van de Moeder van God en hun geestelijke Moeder, Maria, volhardden zij in het gebed. Ze hadden geen idee dat hun verwachting vol belofte was: de komst van de Heilige Geest en de "geboorte" van de heilige katholieke Kerk.
Noveen tot de Heilige Geest
O Heilige Geest, o mijn God, ik aanbid U en erken, hier in Uw goddelijke aanwezigheid, dat ik niets ben en niets kan doen zonder U. Kom, grote Paracleet, Gij Vader der armen, Gij beste Trooster, vervul de belofte van onze gezegende Verlosser, Die ons niet als wezen zou achterlaten, en kom in de geest en het hart van Uw arme, onwaardige schepsel, zoals Gij neerdaalde op de heilige dag van Pinksteren op de heilige Moeder van Jezus en Zijn eerste discipelen.
Verleen mij dat ik mag delen in die gaven die U hun op wonderbaarlijke wijze en met zoveel barmhartigheid en vrijgevigheid hebt geschonken. Neem uit mijn hart al wat U niet behaagt, en maak er een waardige verblijfplaats voor Uzelf van. Verlicht mijn geest, opdat ik de dingen mag zien en begrijpen die tot mijn eeuwig welzijn zijn. Vurig mijn hart met de zuivere liefde voor U, opdat ik gereinigd moge worden van het slak van alle buitensporige gehechtheden, en opdat mijn hele leven verborgen moge zijn met Jezus in God. Versterk mijn wil, opdat ik in overeenstemming gebracht moge worden met Uw goddelijke wil, en geleid moge worden door Uw heilige inspiraties. Help mij door Uw genade de goddelijke lessen van nederigheid, armoede, gehoorzaamheid en minachting voor de wereld in praktijk te brengen, die Jezus ons in Zijn aardse leven heeft geleerd.
O, scheur de hemelen en daal neer, troostende Geest! Moge ik, door U geïnspireerd en aangemoedigd, trouw voldoen aan de plichten van mijn stand, mijn dagelijks kruis vol geduld dragen en ernaar streven de goddelijke wil met de grootst mogelijke volmaaktheid te volbrengen. Geest van liefde! Geest van zuiverheid! Geest van vrede! Heilig mijn ziel steeds meer, en schenk mij die hemelse vrede die de wereld niet kan geven. Zegen onze Heilige Vader de Paus, zegen de Kerk, zegen onze bisschoppen, onze priesters, alle religieuze ordes en alle gelovigen, opdat zij vervuld mogen zijn van de Geest van Christus en ijverig mogen werken aan de verspreiding van Zijn koninkrijk. O Heilige Geest, Gij die alle volmaakte gaven schenkt, schenk mij, ik smeek U, de intenties van deze noveen. Moge Uw wil geschieden in mij en door mij. Moge Gij voor eeuwig geprezen en verheerlijkt worden! Amen.
Bestel kosteloos: Noveenbrochure Sint-Jozef
(Artikel gaat verder onder deze boodschap)
Sint-Jozef is de aardse vader en beschermer van onze goddelijke Verlosser. De genaden die God op voorspraak van deze heilige schenkt zijn talrijk. Vele andere heiligen bevelen de krachtige voorspraak van Sint-Jozef aan. Met deze brochure kunt u een negendaagse noveen bidden ter ere van de voedstervader van Onze Lieve Heer.
Een grootse intrede
Het Joodse volk vierde al lang de bezegeling van het Oude Verbond op de berg Sinaï, die 50 dagen na het Pascha plaatsvond. "Pentecost", wat 50 dagen betekent, werd voor het eerst aan deze Joodse feestdag gegeven. Net als Gods openbaringen in het Oude Testament werd het vervuld met de komst van de Heilige Geest. In het Pinksterfeest werd het oude inderdaad nieuw gemaakt. In de Handelingen van de Apostelen wordt het volgende verteld: "Toen de dag van het Pinksterfeest was aangebroken, waren ze allen op één plaats bijeen. Eensklaps kwam er een geruis uit de hemel als van een hevige windvlaag, en vulde het hele huis, waar ze waren vergaderd. Vurige tongen verschenen hun, spreidden zich rond, en zetten zich op ieder van hen neer. Allen werden vervuld van den Heiligen Geest, en begonnen verschillende talen te spreken, naar gelang de Geest hen liet spreken." (Handelingen 2:1-4)
De heilige Petrus werd geleid door de Geest
Deze krachtige bovennatuurlijke gebeurtenis veroorzaakte een luid rumoer, waardoor een menigte van duizenden mensen zich verzamelde buiten de bovenzaal waaruit het geluid was voortgekomen. En op dat moment werden de apostelen, die zich uit angst voor een pijnlijke en vernederende dood zoals die van hun Heer uit het publieke oog hadden verborgen, door de heilige Petrus geleid om de essentiële Waarheid te verkondigen: "Want onder de hemel is geen andere Naam aan de mensen gegeven, waardoor we zalig moeten worden." (Handelingen 4:12)
De geboorte van een nieuwe kerk
Petrus, geïnspireerd door de Heilige Geest op deze nieuwe Pinksterdag, hield zijn eerste preek voor Joden en andere ongelovigen, waarin hij de geschriften van het Oude Testament opende en liet zien hoe de profeet Joël gebeurtenissen en de komst van de Heilige Geest had voorspeld. Hij vertelde de mensen ook dat de Jezus die zij hadden gekruisigd de Messias en Heer was en uit de dood was opgewekt, wat "hen diep in het hart raakte." Toen ze vroegen wat ze moesten doen, spoorde Petrus hen aan om zich van hun zonden te bekeren en zich te laten dopen. Volgens het verslag in Handelingen lieten zich na de preek van Petrus ongeveer 3.000 mensen dopen. Om deze reden wordt Pinksteren beschouwd als de geboortedag van de Kerk: de heilige Petrus, de eerste paus, had met zijn eerste preek duizenden nieuwe gelovigen bekeerd. De apostelen en gelovigen werden op wonderbaarlijke wijze verenigd door een gemeenschappelijke taal, ijver en het doel om uit te gaan en het Evangelie te prediken.
Tradities rond de viering van Pinksteren: De kleur rood
Een kenmerk van Pinksteren in het Westen is de kleur rood. Deze symboliseert vreugde en het vuur van de Heilige Geest. Priesters en koren dragen rode gewaden, en in de moderne tijd is de gewoonte uitgebreid naar de leken van de gemeente, die ter ere van de viering ook rode kleding dragen. In sommige gevallen worden rode waaiers of rode zakdoeken uitgedeeld aan de gemeente om mee te zwaaien tijdens een processie. Andere gemeenten hebben rode ballonnen geïntroduceerd, die de "geboortedag van de Kerk" symboliseren. De gemeenteleden kunnen deze vasthouden, het heiligdom ermee versieren of ze allemaal tegelijk loslaten.
Tradities: Het neerlaten van duiven
In de middeleeuwen waren kathedralen en grote kerken in heel West-Europa voorzien van een bijzonder architectonisch kenmerk dat bekend staat als een 'Heilige Geest-gat': een kleine ronde opening in het dak die de intrede van de Heilige Geest te midden van de gemeente symboliseerde. Met Pinksteren werden deze Heilige Geest-gaten versierd met bloemen, en soms werd er een duivenfiguur in de kerk neergelaten. Tegelijkertijd werd het verhaal van Pinksteren voorgelezen. Heilige Geest-gaten zijn vandaag de dag nog steeds te zien in Europese kerken, zoals de kathedraal van Canterbury. Evenzo werd, en wordt op sommige plaatsen nog steeds, het beeld van een grote tweedimensionale duif uit hout gesneden, beschilderd en versierd met bloemen, om boven de gemeente te worden neergelaten, vooral tijdens het zingen van de sequentiehymne, of Veni Creator Spiritus. Op andere plaatsen, met name op Sicilië en het Italiaanse schiereiland, werden rozenblaadjes vanaf de galerijen over de gemeente gestrooid, als herinnering aan de tongen van vuur. Deze praktijk is nieuw leven ingeblazen en aangepast, waarbij nu origami-duiven van bovenaf worden gestrooid of aan het plafond worden opgehangen, soms met honderden tegelijk.
Help de schat van katholieke gebeden en devoties bewaren – sluit u aan met een donatie!
(Artikel gaat verder onder deze boodschap)
Traditionele katholieke gebeden en devoties raken in de vergetelheid, terwijl zij juist nu houvast en troost kunnen geven. Sluit u daarom vandaag nog aan met een donatie: zo beschermt u de authentieke katholieke devoties en helpt u zielen dichter bij Jezus en Maria te komen.
Tradities: Hymnen en muziek
Aangezien Pinksteren het paasseizoen in de katholieke Kerk afsluit, wordt aan het einde van de Heilige Mis het afscheid met het dubbele alleluia gezongen. De paaskaars wordt aan het einde van de dag uit het heiligdom verwijderd. Veni Sancte Spiritus is de sequentiehymne voor de Pinksterdag in de katholieke Kerk. Veni Creator Spiritus wordt gezongen tijdens liturgische vieringen op het feest van Pinksteren als een aanroeping van de Heilige Geest. Vaak worden trompettisten of koperensembles speciaal ingehuurd om het zingen te begeleiden en voor bijzondere muziek te zorgen tijdens Pinksterdiensten, ter herinnering aan het geluid van de krachtige wind. Hoewel deze praktijk door een breed spectrum van westerse denominaties wordt gedeeld, maken oosterse kerken geen gebruik van instrumentale begeleiding in hun eredienst. Een andere gewoonte is het voorlezen van de voorgeschreven Schriftlezingen in meerdere vreemde talen, waarmee het spreken in tongen wordt nagespeeld zoals beschreven in Handelingen 2:4–12.
Eerbetoon aan de Heilige Maagd
De aanwezigheid van de Heilige Maagd Maria op de dag van Pinksteren en haar centrale rol in de goddelijke schenking van de Heilige Geest aan de apostelen zouden een vooraanstaande plaats moeten innemen in de viering van dit belangrijke feest. Dat Jezus haar tijdens de kruisiging toevertrouwde aan de apostel Johannes, bewijst eens te meer de innige band die zij en de Kerk van haar Zoon met elkaar hebben. Volgens de overlevering verklaarde de Latijnse encycliek Mystici Corporis Christi officieel: "Het was door haar krachtige gebeden dat de Geest van onze Goddelijke Verlosser, die reeds aan het kruis was geschonken, op Pinksteren, vergezeld van wonderbaarlijke gaven, aan de pas gestichte Kerk werd geschonken; en ten slotte, terwijl zij de enorme last van haar smarten en verlatenheid met moed en vertrouwen droeg, heeft zij, waarlijk de Koningin der Martelaren, meer dan alle gelovigen 'aangevuld wat nog ontbrak aan de lijden van Christus... voor Zijn Lichaam, dat de Kerk is'; en zij blijft voor het Mystieke Lichaam van Christus, geboren uit het doorboorde hart van de Verlosser, dezelfde moederlijke zorg en vurige liefde koesteren waarmee zij het kindje Jezus in de kribbe koesterde en voedde." — Paus Pius XII, Mystici Corporis Christi, 2 maart 1943. De katholieke Kerk kent de Moeder van God een unieke vorm van verering toe, hyperdulia genaamd. Deze komt overeen met de opmerkelijke kracht van de voorbede die aan de Heilige Maagd Maria is gewijd, boven die van alle heiligen. Pausen hebben verklaard dat Maria tot God bad, en dat haar voorspraak God kon overhalen om de Heilige Geest als een blijvende gave te zenden aan de twaalf apostelen en hun opvolgers, waardoor de apostolische Kerk werd gevormd.
Dit artikel verscheen eerder op americaneedsfatima.org
Laatst bijgewerkt: 22 mei 2026 10:54
_-_Descent_of_the_Holy_Spirit_(Sint-Janskerk,_Mechelen).jpg){kind=link}