Een helder beeld van het Franse katholicisme
In de aanloop naar het bezoek van paus Leo XIV aan Frankrijk, dat aanstaande vrijdag [Red. 25 september 2026] van start gaat, heeft het Europees Centrum voor Rechtvaardigheid en Recht (ECLJ) zojuist een boeiend rapport gepubliceerd onder de titel Lijden en hoop van de Kerk in Frankrijk, een uitgebreid portret dat niet alleen het sociologische aspect van een in cijfers uitgedrukte achteruitgang belicht, maar ook de realiteit weergeeft van zowel de steeds talrijkere obstakels waarmee het historische geloof van dit land te kampen heeft, als het begin van een bescheiden maar reële heropleving.
Vooral katholieken worden aangepakt in de jacht naar secularisatie
Het werk, onder leiding van Grégor Puppinck, directeur van het ECLJ, in samenwerking met Constance Avenel, beleidsmedewerker voor godsdienstvrijheid bij het ECLJ, heeft de verdienste dat het alle domeinen bestrijkt waarin het secularisme zijn wet oplegt, of het nu gaat om het familierecht, het onderwijs, de gezondheidszorg, de zogenaamde bio-ethische wetten die abortus en euthanasie tot standaardopties maken, de financiële greep van de overheid, die inmenging in talrijke katholieke onderwijs- of zorginstellingen mogelijk maakt, of de jacht op een zogenaamd "separatisme" dat christenen onder curatele stelt, zonder erin te slagen "de uitbreiding van de islam in Frankrijk in te dammen, noch de jonge moslimgeneraties te 'bekeren' tot de waarden van de Republiek – integendeel," een doel dat men niet openlijk durft te vermelden en dat men verdoezelt in de jacht op elke vorm van religieuze uiting, om uiteindelijk vooral de katholieken te viseren.
Het portret van het belegerde Franse katholicisme begint bij het begin
Wat meteen opvalt, is de samenhang van de constatering. Lijden en hoop van de Kerk in Frankrijk beperkt zich niet tot het opstellen van een inventaris van alles wat de uiting van het geloof vandaag de dag in Frankrijk belemmert, of het nu gaat om de aan de staat gelieerde bejaardentehuizen, waar het steeds moeilijker wordt om een spirituele dimensie aan de zorg en het leven te geven, of om de katholieke scholen met een overheidscontract, waar het gebed vóór de lessen het symbool wordt van een bekeringstracht die de overheid zou moeten beëindigen.
Frankrijk is de enige katholieke natie die regelmatig de Kerk heeft vervolgd
In een bijzonder treffend voorwoord wijst Grégor Puppinck op de volstrekt unieke positie van Frankrijk in Europa wat betreft de manier waarop het secularisme daar in de praktijk wordt toegepast: "Frankrijk is weliswaar niet het enige land dat een proces van secularisatie doormaakt, maar het is wel de enige katholieke natie in Europa die de Kerk regelmatig heeft vervolgd, haar geestelijken heeft vermoord, haar religieuzen heeft uitgezet, haar bezittingen heeft onteigend en haar apostolaat heeft verboden. Deze vervolging, die zich sinds 1790 herhaaldelijk heeft voorgedaan, heeft de katholieken getraumatiseerd." Ook in andere landen hebben vervolgingen plaatsgevonden – in Spanje of Portugal, om er maar enkele te noemen. Maar, zoals in dit voorwoord wordt benadrukt, heeft het werk van de Franse Revolutie de aanzet gegeven tot een ontwikkeling die tot op de dag van vandaag voortduurt.
Het rapport van de ECLJ, een helder beeld van het Franse katholicisme
"De Revolutie was geen scheiding tussen Frankrijk en de Kerk, maar een gewelddadige en bloedige verstoting. Uit deze breuk is de Republiek voortgekomen, met als uitgangspunt de verwerping van de religieuze identiteit waarop Frankrijk is gegrondvest. Sindsdien bouwt de Republiek zich op in tegenstelling tot het katholieke Frankrijk, om dit te vervangen en het Evangelie te vervangen door haar atheïstische filosofie. Het gaat, in de woorden van de heilige Pius X, om ‘het de-katholiciseren van Frankrijk’", schrijft Grégor Puppinck. Geen holle frasen, geen bloemrijke taal: juist dit maakt het mogelijk de ernst van de boodschap van het gehele rapport te rechtvaardigen, vanuit een filosofisch en historisch onderbouwde benadering die met een rustige kracht wordt verwoord.
Euthanasie zonder recht op gewetensbezwaren is geloofsvervolging
Afkomstig van een instelling, de ECLJ, waarvan de stem wordt erkend als die van een derde partij voor de Europese rechtbanken en die zich ook uitspreekt bij de VN (onlangs met groot succes, waarbij zij erin slaagde van deze organisatie een interventie bij de Constitutionele Raad te verkrijgen om te laten erkennen dat een euthanasiewet zonder recht op gewetensbezwaar voor confessionele instellingen in strijd zou zijn met de vrijheid van godsdienst), toont dit aan dat niets ooit verloren is, dat men zich aan de beginselen moet vasthouden en niet bang moet zijn om te zeggen hoe de zaken in werkelijkheid liggen.
Dat dit met talent gebeurt, zonder polemiek maar met een krachtige bevestiging van de werkelijkheid en van wat de godsdienst die Frankrijk heeft gesticht vandaag de dag daar te verduren heeft, verdient lof. Bovenal moet dit werk van nut zijn.
Het Franse katholicisme: tussen institutionele vervolging en tekortkomingen van de Kerk in Frankrijk
Terwijl de pauselijke reis naderde, Vatican News een beeld schetste van de Franse Kerk in cijfers – dat overigens rampzalig was wat betreft roepingen en de religieuze praktijk van katholieken – geeft het werk van de ECLJ hieraan inhoud, door zowel de enorme moeilijkheid te benadrukken waarmee de overdracht van het katholieke geloof in Frankrijk sinds 1965 – het einde van het Tweede Vaticaans Concilie – gepaard gaat, de opeenvolging van maatregelen die zijn genomen om te verhinderen dat de Kerk en katholieke gezinnen op Frans grondgebied zichzelf kunnen zijn, het verlies aan hoop en de toename van depressieve toestanden, zelfs onder jongeren, en tegelijkertijd de opmars van volwassenendoopsels en grote bedevaarten, die voornamelijk gericht zijn op de traditionele religieuze praktijk, en de spectaculaire toename van onafhankelijke scholen zonder contract, waar men erin slaagt om zowel te ontsnappen aan de feitelijke beperkingen van katholieke contractscholen ten opzichte van het openbaar onderwijs als aan de leerplannen die in veel opzichten rechtstreeks in strijd zijn met de katholieke leer en moraal.
Het betreft een rapport in de vorm van een nauwkeurige balans, waarin ook de wettelijke vervolging en de steeds vaker voorkomende criminele en strafbare aanvallen op katholieke heiligdommen en de gelovigen zelf niet buiten beschouwing worden gelaten.
"Dit is het begin van de ware oplossing"
Dit alles wordt belicht vanuit statistisch oogpunt, maar ook vanuit de wetgeving en het uitblijven van systematisch optreden door de staat, die haar inspanningen ter bestrijding van discriminatie concentreert op antireligieuze handelingen die geen betrekking hebben op christenen. Het belang van een dergelijke samenvatting van 78 pagina’s ligt in het aan het licht brengen van het bestaan van een daadwerkelijke antikatholieke vooronderstelling bij de staat. De eerste pagina’s van Souffrances et espérances de l’Église en France presenteren dit alles op systematische wijze en in beknopte vorm in tabellen, waaruit een volkomen samenhangend systeem van overheidsoptreden naar voren komt, terwijl tegelijkertijd vragen worden gesteld bij de ontwikkeling van het geloof en de zeden in een land dat het fundament zelf van zijn identiteit heeft verloren. Dit fundament wordt echter volkomen duidelijk voor bepaalde bekeerlingen, met name uit de islam, die – door te kiezen (met welke moeite ten opzichte van hun gemeenschap van herkomst, en dat zelfs in Frankrijk!) om zich tot Christus te bekeren – gaan begrijpen, zoals zij zelf zeggen, wat de verbondenheid met hun nieuwe vaderland inhoudt. Verschillende getuigenissen in deze zin zijn in het rapport terug te vinden: dit is het begin van de ware oplossing tegen een anti-Frans "separatisme".
Bestel koseloos: 'Fatima: geschiedenis of toekomst?'
(Artikel gaat verder onder deze boodschap)
Dit werk vertelt het verhaal van de Mariaverschijningen in Fatima en wat de boodschap van Onze Lieve Vrouw betekent voor onze tijd. Een internationale bestseller die in tientallen talen is verschenen en aangeraden wordt door vele prelaten – nu in het Nederlands verkrijgbaar. Bestel nu kosteloos uw exemplaar!
Het beeld van het Franse katholicisme zou onvolledig zijn zonder deze tekenen van hoop
Alles is up-to-date. Het boekje bevat gegevens tot begin september 2026, waarin men zowel een daling constateert, over een periode van meer dan zeventig jaar, van het aantal doopsels, kerkelijke huwelijken en zelfs het geloof in God, als ook kleine tekenen van heropleving, aangezien het aantal inschrijvingen aan seminaries vorig jaar met 45 % is gestegen ten opzichte van voorgaande jaren en duizenden jongeren het geloof ontdekken. Het is waar dat men vanaf een zeer laag niveau begint. Overigens merkt de ECLJ op dat deze cijfers geen rekening houden met de toelatingen tot traditionele seminaries sinds 2021, aangezien deze studie inderdaad geen enkel aspect van het Franse katholicisme buiten beschouwing laat. Terwijl paus Leo XIV in Lourdes een speciaal voor deze gelegenheid gecomponeerd gebed voor Frankrijk zal uitspreken, waarin hij vraagt dat gezinnen "genereus openstaan voor het leven", constateert de harde diagnose in het rapport van de ECLJ zowel de ongekende toename van het aantal abortussen in Frankrijk als de verschrikkelijke daling van het geboortecijfer, dat inmiddels is gedaald tot 1,56 kind per vrouw.
De Kerk blijft bestaan en vindt juist nieuwe jeugd
Frankrijk, dat zo grotendeels verstoken is van zijn spirituele kompas, weet zijn generaties niet meer te vervangen, maar weet wel tot wie het zich moet wenden: de Onbevlekte Ontvangenis, die het land zo sterk heeft getekend door haar nabijheid. Frankrijk, zo benadrukt het rapport, is door de opeenvolgende pausen altijd herinnerd aan "de hoogte van zijn missie". "God laat zijn volk niet in de steek", concludeert het rapport van de ECLJ: "Ondanks de institutionele druk en de ernstige tekortkomingen van de instelling blijft de Kerk bestaan en vindt zij een nieuwe jeugd: een historische stijging van het aantal doopselen van volwassenen en adolescenten, hernieuwde ijver onder de jeugd, een toename van missionaire initiatieven. Het is juist deze Kerk – beproefd maar levend, en trouw aan haar doopbelofte – die door het bezoek van de Heilige Vader wordt gesterkt."
Dit artikel verscheen eerder op tfp-france.org.
Laatst bijgewerkt: 2 oktober 2026 17:12
