Allerheiligst Sacrament. Bron afbeelding: Wikimedia Commons
Wat vieren wij met Corpus Christi?
Dit feest, ook wel bekend als het Heiligste Lichaam en Bloed van Christus, eert Jezus Christus, die werkelijk, waarachtig en wezenlijk aanwezig is onder de gedaanten van brood en wijn. Deze mysterieuze aanwezigheid vindt plaats door wat de Kerk transsubstantiatie noemt ("een verandering van substantie, niet van uiterlijk"), wanneer de priester tijdens de consecratie van de Heilige Mis de woorden uitspreekt die Christus zelf over brood en wijn uitsprak: "Dit is Mijn Lichaam", "Dit is de kelk van Mijn Bloed", "Doe dit ter nagedachtenis aan Mij."
Een feest voor de ziel
Op Witte Donderdag, de dag voordat Onze Lieve Heer voor onze zonden aan het kruis leed en stierf, herdenkt de Kerk de instelling van het Heilig Misoffer. Terwijl de Schriftgeleerden en Farizeeën samenzwoeren om een einde te maken aan het leven van Onze Lieve Heer en Zijn aanwezigheid in de wereld uit te doven, had Hij al een manier bedacht om tot het einde der tijden overal onder ons te zijn. Op deze dag, omdat Onze Lieve Heer ons niet als "wezen" wilde achterlaten, vierde Hij de eerste Heilige Mis tijdens het Laatste Avondmaal met Zijn apostelen in de bovenzaal. Een dergelijk feest wordt echter in de weg gestaan door de droevige en smartelijke herinneringen aan die dag – het verraad van Judas, de lijdensweg en arrestatie van Christus, en de verloochening door de heilige Petrus – waardoor het onmogelijk is om het Allerheiligst Sacrament op zo’n droevige dag als deze te eren met passende plechtige en vreugdevolle riten.
De heilige Juliana bepleit een speciaal feest
En zo bleef het tot in de Middeleeuwen, tot in de dertiende eeuw. Het was een nederige non in België, de heilige Juliana, priorin van Mont Cornillon, die als eerste een speciaal feest ter ere van het Heilig Misoffer voorstelde en bepleitte, te vieren op een andere dag dan Witte Donderdag. Vanaf haar zestiende jaar had zij tijdens het gebed een visioen; het was alsof de volle maan in schitterend licht aan haar verscheen, terwijl een deel van de maanschijf zwart en lichtloos bleef. Uiteindelijk toonde Christus haar de betekenis van dit beeld in een visioen. De maan stond voor het kerkelijk jaar; de zwarte vlek duidde op het ontbreken van een feest ter ere van het Allerheiligst Sacrament. Zij moest aan de kerkelijke autoriteiten bekendmaken dat God wenste dat een dergelijk feest zou worden ingesteld. In 1230 deelde Juliana haar geheim mee aan een kleine groep geleerde theologen. Toen haar boodschap algemeen bekend werd, werd ze jarenlang met minachting en spot overladen. Maar de bisschop van haar bisdom (Luik) en enkele van zijn kanunniken luisterden uiteindelijk welwillend naar haar smeekbeden. In 1246 besliste een diocesane synode in haar voordeel en schreef een dergelijk feest voor de kerken van Luik voor.
Lees ook: De jongen die zijn leven gaf om het Allerheiligste Sacrament te redden
Sint-Thomas van Aquino stelt de teksten samen voor het nieuwe feest
Zou het louter toeval zijn geweest dat een van de mannen die haar inspanningen in België steunde, later paus werd? Hij was Jacques Pantaléon, aartsdiaken van Luik. Bij zijn verkiezing tot paus nam hij de naam Urbanus IV aan (1261-1265). Op 8 september 1264, zes jaar na Juliana’s dood, stelde hij dat feest in ter ere van het Heilig Misoffer in, waarvan de heilige non had verkondigd dat het door God gewild was voor de hele Kerk. Het werd met grote plechtigheid gevierd op de donderdag na Pinksterweek, en er werden aflaten verleend aan allen die de Heilige Communie zouden ontvangen of speciale devoties zouden bijwonen naast het bijwonen van de Heilige Mis. Paus Urbanus IV gaf de grote dominicaanse geleerde Sint-Thomas van Aquino de opdracht om de teksten voor de Heilige Mis en het getijdengebed van het nieuwe feest samen te stellen. De pracht, diepgang en devotie van de gebeden en hymnen die Sint-Thomas schreef, hebben de liturgie verrijkt met een van haar mooiste rituelen. Ze worden vandaag de dag nog steeds gebruikt en inspireren iedereen die ze hoort tot een diepere devotie voor het Allerheiligst Sacrament.
Het Heilig Sacrament in processie door de straten dragen
"Niemand steekt een kaars aan en zet die onder een korenmaat, maar op een kandelaar. En zo geeft hij licht aan allen die in het huis zijn." (Matt. 5:15) Vanaf de veertiende eeuw ontwikkelde zich in het hele christendom de gewoonte om op Corpus Christi-dag na de Heilige Mis het Heilig Misoffer in een prachtige processie door de stad te dragen. Een Corpus Christi-bloemenkrans omringde de monstrans, een heilig vat waarvan het heldere glas het mogelijk maakt de Heilige Hostie te aanschouwen. De processie van Corpus Christi werd het meest opvallende kenmerk van het feest. Het was een optocht waaraan prinsen, magistraten en gildeleden deelnamen. De processie begon in de veertiende eeuw en werd gewoonlijk gevolgd door gildeleden die mysteriespelen opvoerden. Zoals men zich kan voorstellen, was dit een feestdag waar veel katholieken naar uitkeken en waaraan zij met grote devotie deelnamen. In katholieke landen trokken dergelijke processies vaak door de hele stad. De gelovigen zingen en bidden gewoonlijk, allemaal ter ere van onze eucharistische Koning. Deze praktijk is door pausen, concilies en heiligen gepromoot als een prachtige manier om het allerhoogste belang van de eucharistie en onze liefde voor Onze Lieve Heer, aanwezig in vlees en bloed, te tonen.
Corpus Christi is een essentieel onderdeel van ons katholieke geloof
Tijdens de processie worden kerkklokken geluid en knielen de gelovigen voor hun huizen om de eucharistische Heer te aanbidden. Vaak wordt er tijdens de processie gestopt bij verschillende punten die "staties" worden genoemd, en wordt het Heilig Misoffer op een eerbiedig versierde altaartafel geplaatst. Tegelijkertijd wordt een evangelietekst voorgelezen en worden hymnen gezongen. Een van deze heilige eerbetonen is de hymne Tantum Ergo, geschreven door de heilige Thomas van Aquino:
In eerbied neerknielend,
Zie! Wij groeten de heilige Hostie;
Zie! Terwijl oude vormen verdwijnen,
Nemen nieuwere riten van genade de overhand;
Het geloof vult alle tekortkomingen aan,
Waar de zwakke zintuigen tekortschieten.
"Corpus Christi," in het Latijn "het Lichaam van Christus," is een essentieel onderdeel van ons katholieke geloof. Al meer dan twee millennia biedt het de mensheid het fysieke bewijs dat inderdaad "het Woord vlees is geworden, en heeft onder ons gewoond!" (Johannes 1:14). Voor zo’n grote zegen en gunst van God Zelf is het niet meer dan gepast dat we een speciale feestdag inruimen om onze dankbaarheid en aanbidding te betuigen.
Paus Pius XII
Via zijn encycliek Mediator Dei (over de heilige liturgie) uit 1947 luidde paus Pius XII een nieuwe fase in van de kerkelijke leer over de doeltreffendheid van het gebed tot Jezus, aanwezig in het sacrament van het altaar. Hier volgen enkele citaten van hem over het belang van eucharistische aanbidding in ons leven:
131. "Wanneer de Kerk ons dus opdraagt Christus te aanbidden, verborgen achter de eucharistische sluiers, en tot Hem te bidden om geestelijke en tijdelijke gunsten, waaraan wij altijd behoefte hebben, toont zij een levend geloof in haar goddelijke Bruidegom die onder deze sluiers aanwezig is, belijdt zij haar dankbaarheid jegens Hem en geniet zij de intimiteit van Zijn vriendschap."
132. "Nu heeft de Kerk door de eeuwen heen verschillende vormen van deze aanbidding ingevoerd, die steeds mooier en nuttiger worden; zoals bijvoorbeeld devotiebezoeken aan de tabernakels, zelfs dagelijks; en aanbidding van het openbaar tentoongestelde Allerheiligst Sacrament."
133. "Deze vroomheidsoefeningen hebben een wonderbaarlijke toename van geloof en bovennatuurlijk leven teweeggebracht in de strijdende Kerk op aarde, en ze vinden tot op zekere hoogte weerklank in de triomferende Kerk in de hemel, die voortdurend een lofzang zingt tot God en tot het Lam 'dat geslacht is'." Daarom keurt de Kerk deze vrome praktijken, die zich in de loop der eeuwen overal ter wereld hebben verspreid, niet alleen goed, maar maakt ze als het ware tot de hare en beveelt ze aan met haar gezag."
Dit artikel verscheen eerder op americaneedsfatima.org
Laatst bijgewerkt: 4 juni 2026 13:14
