Bisschop Rob Mutsaerts aan Zijne Heiligheid paus Leo XIV: schenk ons duidelijkheid over synodaliteit

Te midden van de kritiek en opmerkingen van geestelijken over het huidige synodale proces dat in de Kerk gaande is, valt de open brief aan Zijne Heiligheid Paus Leo XIV, van bisschop Rob Mutsaerts, hulpbisschop van het bisdom ’s-Hertogenbosch in Nederland, op door zijn eenvoud en duidelijkheid.[1]

"Het heil van de zielen is de hoogste wet"

De redenering in de brief van 16 augustus is gebaseerd op het fundamentele punt van de primaire missie van de Kerk, namelijk "een zorg die uiteindelijk elke andere kerkelijke overweging overstijgt: het heil van de zielen. Salus animarum suprema lex – het heil van de zielen is de hoogste wet".[2] Op basis hiervan vraagt monseigneur Mutsaerts: "Mijn vraag is eenvoudig en oprecht: draagt het synodale proces daadwerkelijk bij aan het dichter bij Christus brengen van zielen en aan het eeuwige heil? Dat is voor mij de doorslaggevende vraag." Het antwoord op deze vraag is van fundamenteel belang, omdat "Christus zelf ons hiervoor een eenvoudig criterium heeft gegeven: 'Aan hun vruchten zult gij hen kennen.' Daarom ben ik van mening dat na jaren van synodale raadplegingen, bijeenkomsten, verslagen en documenten de tijd is gekomen om openlijk naar die vruchten te informeren."

Heeft het synodale proces geleid tot meer bekeringen?

Er zijn duidelijke en objectieve antwoorden nodig op de volgende vragen: "Is het geloof sterker geworden? Is Christus duidelijker verkondigd? Is de katholieke identiteit verdiept? Zijn er meer mensen tot het geloof gekomen? Wordt de zondagsmis beter bezocht? Zijn er meer priesterroepingen? Is de catechese krachtiger geworden? Is er meer eerbied voor de eucharistie ontstaan? Is de morele leer van de Kerk duidelijker geworden? Is de missionaire moed toegenomen?" Het volstaat niet om alleen maar te antwoorden op vragen als "hoeveel bijeenkomsten er zijn georganiseerd", "hoeveel rapporten er zijn geschreven" en "hoeveel mensen er hebben deelgenomen", terwijl het allerbelangrijkste, namelijk de redding van de zielen, buiten beschouwing wordt gelaten.

Een serieuze waarschuwing

Monseigneur Mutsaerts waarschuwt dat bekering "de grote afwezige" is van het synodale proces. En de brief vervolgt: "Hierin ligt de diepste zwakte van het gehele project. De Kerk bestaat niet in de eerste plaats om mensen te bevestigen in wat zij al zijn. Zij bestaat om hen tot Christus te brengen. De eerste woorden van Jezus’ openbare prediking zijn niet: 'Vertel mij eerst hoe u denkt over de huidige kerkstructuren.' Maar: ‘Bekeert u en gelooft in het Goede Nieuws'."

De trieste realiteit die niet kan worden ontkend

De open brief vat aldus de trieste situatie van de Kerk samen die niet kan worden ontkend: "Kerken lopen leeg. Parochies worden samengevoegd. Kloosters verdwijnen. Religieuze ordes vergrijzen. De kennis van het katholieke geloof neemt af. De biecht is voor veel katholieken vrijwel verdwenen. Het aantal priesterroepingen blijft op veel plaatsen laag. Veel gedoopten geloven nauwelijks nog in de wezenlijke waarheden van het geloof. Onder grote groepen katholieken is het sacramentele leven ernstig verzwakt. Tegen die achtergrond zou men verwachten dat een wereldwijde kerkelijke aanpak zich in de eerste plaats op één vraag zou richten: Hoe kunnen wij de wereld terugwinnen voor Christus?”

Het diepste probleem: ecclesiologie

Monseigneur Mutsaerts stelt terecht dat het synodale proces een ecclesiologisch proces is, een poging om de essentie van de Kerk te veranderen: "Uiteindelijk gaat de discussie dus niet echt over het bijeenkomen. Het gaat om de vraag: Wat is de Kerk? Is zij in de eerste plaats een gemeenschap die gezamenlijk zoekt naar wat zij moet worden? Of is zij in de eerste plaats een goddelijke werkelijkheid die heeft ontvangen wat zij moet zijn?"

De katholieke Kerk heeft geen permanente synode nodig: zij heeft heiligen nodig

Het zijn niet de voortdurende bijeenkomsten die de crisis in de Kerk zullen overwinnen, maar heiligheid. De open brief vervolgt: "Uiteindelijk heeft de katholieke Kerk geen behoefte aan een permanente synode over zichzelf. Zij heeft heiligen nodig. (…) Want uiteindelijk heeft Christus Zijn Kerk niet de wereld ingezonden met de woorden: Ga heen en organiseer overal synodale processen. Hij zei: 'Ga de hele wereld in en verkondig het Evangelie aan de hele schepping.' Daarmee begon de Kerk. En telkens wanneer zij werkelijk vernieuwd werd, begon zij daar opnieuw."

Heilige Vader: Geef ons duidelijkheid

Gezien de enorme verwarring rond synodaliteit sluit monseigneur Rob Mutsaerts zijn open brief af met een oproep aan de paus: "Mijn gebed tot u is dan ook eenvoudig: geef ons duidelijkheid. Wanneer de wereld onzeker spreekt, laat Petrus dan duidelijk spreken. Wanneer de Kerk moe wordt van interne discussies, wijs ons dan terug naar Christus. Wanneer wij ons verliezen in processen en structuren, herinner ons dan aan onze missie. Wanneer wij bang worden om het Evangelie in zijn volheid te verkondigen omdat het de moderne mens zou kunnen beledigen, herinner ons dan aan de woorden van Petrus zelf: 'Heer, naar wie zouden wij gaan? Uw woorden zijn woorden van eeuwig leven'."

Dit artikel verscheen eerder op tfp.org.

Voetnoten:

[1] Open brief aan Zijne Heiligheid Paus Leo XIV, door bisschop Robert Mutsaerts. https://rorate-caeli.blogspot.com/2026/08/open-letter-to-his-holiness-pope-leo.html

[2] CIC canon 1752.

Laatst bijgewerkt: 27 augustus 2026 19:18