De zalige Carl Lampert: martelaar onder nazi-Duitsland
Mgr. Carl Lampert werd zwaar vervolgd vanwege zijn verzet tegen de nazistische autoriteiten. Op 13 november herdenkt de Kerk deze zaligverklaarde martelaar.
De boerenzoon uit Göfis
Carl Lampert werd in 1894 geboren in het Oostenrijkse dorp Göfis, als jongste van zeven kinderen in een boerengezin. Na de lagere school in zijn dorp ging hij naar het gymnasium in Feldkirch. Toen zijn vader in 1910 overleed, kwam het gezin in financiële problemen en dreigde Lamperts schoolcarrière tot een abrupt einde te komen. Een van zijn ooms, een priester, bood hem hulp, waardoor hij zijn opleiding voort kon zetten. In 1914 begon hij aan zijn theologiestudie in Brixen en op 12 mei 1918 werd hij daar tot priester gewijd door bisschop Franz Eggar.
Provicaris van Innsbruck
Twee weken later, op 26 mei 1918, celebreerde Lampert zijn eerste Heilige Mis. Zijn eerste standplaats was Dornbirn, waar hij zich twaalf jaar lang toelegde op de zielenzorg. Naast zijn dagelijkse liturgische taken gaf hij godsdienstles op verschillende scholen en zette hij zich in voor jeugdverenigingen. In 1930 stuurde bisschop Sigismund Waitz hem naar Rome om kerkelijk recht te studeren. Daar verbleef hij tot 1935 in de Collegio Teutonico di Santa Maria dell’Anima. In 1939 benoemde paus Pius XI Lampert tot provicaris van het bisdom Innsbruck.
Drie keer gearresteerd in 1940
De eerste arrestatie volgde nadat Lampert zich had verzet tegen de huiszoeking bij de zusters van de eeuwigdurende aanbidding. Toen de Gauleiter vroeg wat die vrouwen daar eigenlijk de hele dag deden, antwoordde Lampert: “Wat u en ik, Herr Gauleiter, veel meer zouden moeten doen: bidden.” Zijn woorden waren tegelijk eenvoudig en moedig: gebed was voor hem geen vlucht voor de werkelijkheid, maar de bron van zijn trouw aan God en zijn verantwoordelijkheid voor de Kerk. Hij werd tien dagen vastgezet door de Gestapo. Op 28 maart werd hij opnieuw door de Gestapo opgepakt. Aanleiding waren berichten over de onderdrukking van de Kerk in Tirol die via Radio Vaticaan waren uitgezonden. Daarvoor werd hij twee weken vastgehouden. In juli 1940 werd hij een derde keer gearresteerd wegens een overlijdensbericht voor priester Otto Neururer, die in Buchenwald was omgebracht. Voor de Gestapo was zelfs zo’n verwijzing bedreigend: ook de herinnering aan een vermoorde priester kon verzet worden.
Priester in ballingschap
Op 25 augustus 1940 werd Lampert overgebracht naar Dachau en later naar Sachsenhausen. Daar moest hij zwaar lichamelijk werk verrichten. In december 1940 werd hij teruggebracht naar Dachau. Op 1 augustus 1941 werd hij vrijgelaten. Zijn vrijlating betekende echter niet een einde aan de vervolging. Hij mocht niet terugkeren naar zijn diocese in Tirol en de Gestapo verbande hem naar Pommeren-Mecklenburg in het noorden van Duitsland. Tijdens deze ballingschap liet Lampert zijn priesterlijke taken niet varen. In Stettin, tegenwoordig gelegen in Polen, begeleidde hij de gelovigen. Het naziregime kon hem wel uit zijn eigen parochie halen, maar daarmee eindigde niet zijn priesterroeping. Daarin ligt een stille, maar wezenlijke vorm van trouw. Hij bleef het goede doen, ook binnen de grenzen die hem werden opgelegd.
Opgepakt in 1943 en ter dood veroordeeld
De Gestapo hield mgr. Lampert nauwlettend in de gaten. Het naziregime zette een Oostenrijkse spion in om geestelijken die zich kritisch uitlieten in de val te lokken. Op 4 februari 1943 verschenen in Pommeren vrachtauto’s met Gestaposoldaten. Zij trapten de deuren van pastorieën in en namen tal van geestelijken gevangen, onder wie Lampert. Tijdens de verhoren werd hij mishandeld om hem tot bekentenissen te dwingen. Zelfs het feit dat hij een Nederlandse dwangarbeider na de Mis ontbijt had aangeboden, werd tegen hem gebruikt. Wat voor Lampert een daad van christelijke naastenliefde was, maakten de nazi’s tot bewijsmateriaal. Op 13 november 1944 werd hij ter dood gebracht; zijn trouw aan Onze Lieve Heer en Zijn Kerk bleef tot het einde toe standhouden.
“Alles ligt in Gods handen”
In een afscheidsbrief aan zijn broer schreef Lampert: “De kruisweg gaat nu naar de laatste statie.” Hij wist welk lijden hem wachtte. Zijn moed betekende niet dat hij geen verdriet kende, maar dat hij Christus trouw bleef terwijl hij dat verdriet droeg. Tijdens een verhoor had men hem vrijheid in het vooruitzicht gesteld. Lampert antwoordde: “Ik blijf trouw aan mijn Kerk en aan het priesterschap. Ik sta voor Christus.” Daarin ligt de kern van zijn getuigenis: zijn diepste trouw kon niet worden afgedwongen of afgekocht. Ook wij kunnen ons afvragen: blijven wij Christus trouw wanneer dat iets van ons vraagt?
Zaligverklaring
Op 27 juni 2011 erkende paus Benedictus XVI dat Carl Lampert in odium fidei – uit haat tegen het geloof – gedood was. Op 13 november 2011, 67 jaar na zijn executie, werd hij in Dornbirn zaligverklaard; kardinaal Angelo Amato sprak de zaligverklaring uit namens paus Benedictus XVI. Lamperts martelaarschap stelt ook ons vragen: blijven wij trouw aan Christus wanneer dat weerstand oproept? Durven wij op te komen voor de Kerk en voor mensen die kwetsbaar zijn? En kunnen wij, zoals Lampert, ons leven aan Gods handen toevertrouwen?
Laatst bijgewerkt: 12 november 2026 09:47
