Sint-Benedictus van Nursia zegende de gifbeker, die in duizend stukken brak

11 juli is de feestdag van de heilige Benedictus van Nursia (480-548), vader van het Westers kloosterleven en patroon van Europa.

Benedictus van Nursia

Benedictus stamde uit een adellijke familie in Nursia, vlakbij Rome, en had een tweelingzus, Scholastica, ook een heilige en medestichter met hem. Benedictus, die voor zijn opleiding naar Rome werd gestuurd, verafschuwde de losbandigheid van zijn metgezellen in de stad en verliet Rome in het geheim. Hij vond zijn weg naar het dorp Enfide, waar hij, ver van het lawaai, besefte dat hij geroepen was tot een leven in afzondering.

Drie jaar in totale eenzaamheid

Hoger klimmend naar een ruige, wilde plek genaamd Subiaco, ontmoette hij een kluizenaar, Romanus, die hem een habijt van schapenvacht gaf en hem inwijdde in het kluizenaarsleven in een grot hoog in de berg. Op deze verlaten plek bracht Benedictus drie jaar in totale eenzaamheid door, waarbij hij één keer per dag een mandje naar Romanus liet zakken die hem brood bracht en het geheim van zijn verblijfplaats bewaarde.

Vanuit zijn grot stuurde hij twaalf kloosters aan

Toen de roem van de heiligheid en de wonderbaarlijke krachten van de jonge kluizenaar zich verspreidde, verzamelden zich discipelen. Benedictus zette een systeem van twaalf houten kloosters op, met elk twaalf monniken onder leiding van een overste, die hijzelf aanstuurde vanuit zijn grot.

Lees ook: Don Bosco: 'Het rode paard van de Apocalyps vervulde mij met bloedstollende angst'

Monte Cassino

Toen deze gemeenschappen eenmaal gevestigd waren, ging Benedictus verder naar Monte Cassino. Op de plaats van een grote tempel bouwde hij twee kapellen en rond het heiligdom ontstond geleidelijk de grootste abdij die de wereld ooit gekend heeft.

Alle monniken in één klooster

Profiterend van de ervaring in Subiaco, plaatste Benedictus de mensen die naar hem toekwamen nu niet langer in aparte huizen, maar verzamelde ze in één vestiging, geregeerd door abten onder zijn algemene supervisie. Hier bouwde hij ook gastenkamers, want omdat Monte Cassino dichter bij Rome lag, kwamen niet alleen leken maar ook hoogwaardigheidsbekleders om met de heilige stichter te overleggen.

Monte Cassino

Het was zeker in deze periode dat Benedictus zijn regel voor het kloosterleven opstelde, die heel Europa zou beïnvloeden. Deze regel was de ruggengraat van het monastiek leven in Europa, waaromheen dorpen en steden ontstonden waar christelijke beschaving heerste in een tijd van barbarij.

Zijn monniken wilden hem vergiftigen

Zoals alle heiligen werd Benedictus zwaar beproefd in het opbouwen van het kloosterleven. Zijn strengheid benauwde medebroeders. Die trachtten hem te vermoorden door hem een gifbeker te geven. Benedictus zegende de beker, die in duizend stukken brak. Deze episode wordt gememoreerd op de Sint-Benedictusmedaille, die de Kerk erkent als één der sacramentaliën. Op de medaille staat de afkorting "S.M.Q.L.I.V.B.", wat staat voor: Sunt Mala Quae Libas, Ipse Venena Bibas ("Het zijn kwade dingen die gij aanbiedt, moge gijzelf uw vergif drinken")

Benedictus zorgde voor omwonenden

Op de berg Cassino, beroemd om zijn heiligheid en wonderen, beperkte Benedictus zijn zorg niet alleen tot zijn monniken, maar breidde hij deze uit tot de bevolking in het omringende land. Hij verlichtte de bedroefden, genas de zieken, deelde aalmoezen uit, voedde de armen en er wordt gezegd dat hij meer dan eens doden heeft opgewekt. Bij leven genoot hij al faam. Na zijn overlijden is die alleen maar gegroeid, mede door de magistrale biografie die de heilige paus Gregorius de Grote van hem schreef.

Hij voorspelde zijn eigen dood

De grote heilige, die zoveel had voorspeld, voorspelde ook zijn eigen dood. Hij bracht zijn discipelen op de hoogte en liet hen zes dagen voor het einde een graf graven. Zodra zijn begraafplaats klaar was, werd hij getroffen door koorts en op de laatste dag ontving hij de Heilige Communie. Toen, liefdevol ondersteund door zijn geestelijke zonen, stierf Sint-Benedictus van Nursia, staande op zijn voeten in zijn kapel, zijn handen ten hemel geheven.

Laatst bijgewerkt: 14 april 2026 16:38