De aantrekkingskracht van Lourdes

Toen ik in de trein plaatsnam voor het laatste deel van mijn reis naar Lourdes, moest ik denken aan het feit dat deze reis de afgelopen 155 jaar al vele malen is gemaakt door tientallen miljoenen pelgrims uit de hele wereld. 

Elke Lourdesreis is anders

Zij zijn met soortgelijke verwachtingen aan de reis begonnen. Toen ik mijn indrukken opschreef, was ik geneigd te denken dat mijn verslag weinig waarde zou hebben, omdat mijn verhaal al zo vaak is verteld. Maar hoewel het hetzelfde verhaal is, twijfel ik er niet aan dat elke reis anders is. Een deel van de aantrekkingskracht van Lourdes ligt juist in het feit dat elke pelgrim het anders ervaart. Lourdes trekt iedereen aan om de pelgrimsroute te volgen. Iedereen heeft andere problemen en ellende en heeft andere verwachtingen.

Een pelgrimage zonder smartphone

De mijne was een eenvoudige vierdaagse pelgrimstocht, een retraite zonder internet, mobiele telefoon, camera of zelfs airconditioning. Mijn verwachtingen waren eenvoudig. Ik zocht rust voor mijn ziel in een wereld die die rust agressief verstoort. Ik zocht tijd om na te denken en te herinneren. Ik verwachtte dat ik van zoveel dingen zou worden gereinigd. Ik wilde gewoon tijd om tot Onze Lieve Vrouw te bidden en haar te vragen om alles wat ik nodig had.

Lees ook: De bijzondere missie van Sint-Bernadette, zieneres van Lourdes

Een plaats van heftige contrasten

Mijn eerste indruk van Lourdes was dat het een plaats is van dramatische contrasten, ontstaan uit geweld en extremen. Ik vond het onverwacht dramatisch. De rotsachtige uitlopers van de Pyreneeën zijn bezaaid met steile kliffen, mysterieuze grotten en schrale struikgewas. De rivier de Gave stroomt snel en met hevige intensiteit. Tijdens het bidden in de grot was het niet ongewoon om plotselinge windvlagen te voelen, die het gevoel versterkten dat er iets anders en belangrijks aan de hand was. De intens hete zon van de julidag stond in contrast met de kille nachtelijke berglucht.

Uitbundige wildheid

Dit contrast is vooral aanwezig in de grot. De grot ligt in een enorme rotsachtige heuvel vlakbij de rivier. Ik had altijd gedacht dat de grot los stond van de basiliek. Het enorme gotische heiligdom ligt echter precies bovenop deze massieve rots en zijn stenen fundering graaft zich als wortels in de rots, waardoor het het woeste landschap domineert en zich opdringt. De grot heeft echter nog steeds die uitbundige wildheid die het moet hebben gehad ten tijde van de verschijningen. De buitenkant van de grot is bedekt met ongetemde struikgewas en wild gras dat zich hardnekkig vastklampt aan scheuren in de rots.

Wat doen Che Guevara-shirts in Lourdes?

Bijna net zo dramatisch als het landschap is het heftige contrast van de pelgrims. Ze komen uit alle hoeken van de wereld en spreken vele talen. Maar het meest opvallende contrast is de extreme culturele botsing tussen oprechte tekenen van devotie en geloof en de meest in het oog springende tekenen van onze gefragmenteerde postmoderniteit, die terug te vinden zijn in de moderne mode en iconen op de Che Guevara-shirts en -petten van de pelgrims. Je kunt niet anders dan het gevoel hebben dat het de kwelling is die wordt veroorzaakt door deze interne culturele oorlog in de ziel, die veel pelgrims naar Lourdes brengt.

Het hart van Lourdes

Dit alles vormt een passend decor voor het drama dat zich in Lourdes in de ziel afspeelt. Je bidt in de context van deze dramatische omgeving. Het hart van Lourdes is de grot. Overal in de stad wijzen de borden naar de grot. Voor de grot heb ik urenlang gebeden voor een levensgroot beeld van Onze Lieve Vrouw dat zo'n 4,5 meter boven in een grote holte in de grot staat. De activiteiten rond de grot zijn indrukwekkend. Het is de plek waar Heilige Missen worden gehouden, aanbiddingen plaatsvinden en de rozenkrans wordt gebeden. Soms kun je heel dicht bij het beeld van Onze Lieve Vrouw knielen. Andere keren moet je afstand houden vanwege de drukte. 's Nachts verlicht een boom met grote kaarsen het gebied en creëert een sfeer van bezinning en devotie.

Pelgrims laten intentie achter

Er is een constante stroom van mensen die de grot binnenkomen en langs de muren lopen. Diep van binnen is er de waterbron waaruit zoveel genezingen en weldaden zijn voortgekomen. Iedereen die de grot binnenkomt, raakt de muren van de grot aan, die nu glad zijn door het vele aanraken. Pelgrims raken de muren aan, zegenen zichzelf met de kleine beekjes water die uit kleine scheurtjes stromen. Ze leggen hun voorhoofd op de rotswanden. Ze laten gebedsverzoeken, kaarsen en bloemen achter. Ze vragen, bidden en smeken om de hulp van Onze Lieve Vrouw. Sommigen vertrekken emotioneel, anderen zijn slechts nieuwsgierig. Het viel me echter op dat iedereen de grot ernstig verlaat – niemand lacht.

Stuur uw eigen gebedsverzoek naar Onze Lieve Vrouw in Lourdes! Onze vrijwilligers bezorgen op 11 februari graag uw intentie en steken een kaars voor u aan. Geef hier uw gebedsintentie op >>>

Gebroken mensheid

Lourdes behoort tot een gebroken mensheid, vol met zieken en gekwelden die er naartoe gaan met hun onmogelijke gevallen. Vooral lichamelijk zieken en gehandicapten zijn overal te zien in een trieste vertoning van allerlei menselijke kwalen. Vooral de meest onmogelijke gevallen zijn vertegenwoordigd en zij worden met ontroerende zorgzaamheid verzorgd. Tienduizenden vrijwilligers zorgen voor al hun behoeften en men ziet legioenen vrijwillige dames die tijdelijk witte habijten of andere kleding dragen om deze “minsten van onze broeders” te helpen.

Oprechte liefdadigheid

Hier krijgen gehandicapten oprecht liefdadigheid. Hier aanvaarden zij deze liefdadigheid met alle nederigheid en dankbaarheid. Zij zijn ziek en schamen zich niet voor hun zwakke toestand, die uiteindelijk die van alle mensen zal zijn. Bij alle evenementen – rozenkransprocessies, eucharistische aanbiddingen en grotbezoeken – zijn optochten van antieke driewielige rolstoelen te zien. Velen zijn in Lourdes genezen; anderen hebben gewoon de middelen gekregen om met hun lijden om te gaan. Allen krijgen speciale zorg.

Geestelijk lijden

Er zijn natuurlijk ook anderen die met een ander soort kwaal komen. Dit zijn degenen met geestelijk lijden. Iedereen draagt zijn eigen kruis en ellende, en ik reken mijzelf tot deze pelgrims. Je wordt niet noodzakelijkerwijs van je ellende verlost, maar je voelt je alsof er een balsem is aangebracht die het allemaal veel draaglijker maakt. Je vertrekt minder gebroken.

Lees ook: Lourdes en het menselijk lijden

De nachtelijke rozenkransprocessie

De rozenkransprocessie is het hoogtepunt van de dag. Elke avond om 21.00 uur verzamelen de gelovigen zich rond de basiliek voor de eenvoudige ceremonie van het bidden van de rozenkrans. Dit is echter geen gewone processie. Ik was getuige van naar schatting 90.000 pelgrims op het centrale plein tijdens de processie op zaterdagavond die ik bijwoonde.

Sfeer van vervoering en triomf

Elke avond als je naar het heiligdom gaat, zie je dat de winkeliers de processiekaarsen met hun papieren lantaarnkappen hebben neergezet. Voor een schijntje koop je een kaars en ga je naar de processie. Er heerst een sfeer van vervoering en zelfs triomf die volgens mij voortkomt uit de vreugde om katholiek te zijn – een ware eenheid te midden van diversiteit. Hoewel de Weesgegroetjes in verschillende talen worden gebeden, worden alle andere gebeden zonder problemen of verwarring in het Latijn gebeden of gezongen.

Onze Lieve Vrouw van Lourdes

Een groot levensgroot beeld van Onze Lieve Vrouw van Lourdes wordt majestueus op een draagbaar over het centrale plein gedragen en de processie begint. Duizenden katholieken doen mee. Honderden zieken in rolstoelen worden door vrijwilligers langs de route van de processie geduwd en getrokken – de speciale gasten van het evenement. Als de avond valt, creëren de kaarslantaarns een prachtige en gebedsvolle sfeer.

Prachtige Marialiederen

De processie beslaat de hele lengte van de centrale avenue van het heiligdom. Na elk decennium wordt een Maria-hymne gezongen. “Ô Vierge Marie” is een favoriete hymne omdat deze in zoveel talen wordt gezongen. Tijdens het refrein heffen alle aanwezigen hun kaarslantaarns triomfantelijk omhoog en prijzen ze de Heilige Moeder, een gebruik dat ze herhalen in het laatste “Salve Regina”. De basiliek heeft twee grote esplanades die als armen het grote plein omsluiten. Tijdens de processie zijn ook deze armen vol met biddende en zingende mensen, waardoor de indruk ontstaat van een enorm amfitheater van eenheid. Uiteindelijk is de processie voorbij en verspreidt de enorme menigte zich geleidelijk in de nacht.

Een dame van hartstochtelijke zorgzaamheid

En wat valt er te zeggen over het beeld van Onze Lieve Vrouw van Lourdes? Hoe drukt zij zich uit en communiceert zij met de gelovigen? Dergelijke meningen zijn noodzakelijkerwijs subjectief, aangezien Onze Lieve Vrouw op verschillende manieren tot de zielen spreekt. Ik kan alleen maar verslag doen van wat ik in de grot heb gevoeld.

Typisch Frans

Het beeld van Onze Lieve Vrouw van Lourdes is naar mijn mening erg Frans. Ze heeft niet de Latijnse uitbundigheid van Spaanse of Italiaanse Madonna's. Ze staat in de grot, kijkt discreet omhoog en meet haar gebaren. Dit belet haar echter niet om een indruk van grote barmhartigheid en goedheid te geven. Haar goedheid deed me denken aan de Franse handelaars en voetgangers die ik in het dorp met mijn gebrekkige Frans aansprak. Ze begroetten je met een zeer hoffelijk “Bonjour monsieur” en deden vervolgens hun uiterste best om je met je probleem te helpen.

Beleefde goedheid

De goedheid van Onze Lieve Vrouw in Lourdes heeft iets van diezelfde beleefde en intense goedheid, vol respect voor de persoon ondanks zijn zwakheden. Ik voelde me vereerd door mijn dialoog met Onze Lieve Vrouw. Binnen dit enorme respect toonde ze mij een soort hartstochtelijke en moederlijke zorgzaamheid die ik nog nooit eerder had ervaren. Met grote droefheid verliet ik Lourdes en de grot op die zondagochtend om mijn trein te halen. Ik nam afscheid en vertrok langzaam, waarbij ik me meerdere keren omdraaide voor een laatste blik en een laatste au revoir, een scène die in mijn gedachten gegrift blijft.

Een verandering en een belofte

In de trein terug dacht ik een beetje na over de pelgrimstocht. Het was inderdaad net als de miljoenen anderen die dezelfde route hadden afgelegd. Het bevestigde echter mijn idee dat elke pelgrimstocht anders is en dat dit de aantrekkingskracht van Lourdes is. Heb ik gevonden wat ik zocht? Ik heb geen groot wonder ontvangen, maar ik heb er ook niet om gevraagd. Wel vond ik in de grot een moederlijke blik, een plek waar je terecht kunt om gehoord te worden. Ik vond een plek die haaks staat op onze moderne, revolutionaire wereld. Onze Lieve Vrouw sluit geen compromissen met de zonden van onze tijd, maar roept de arme gelovigen op zoals ze zijn en nodigt hen uit om terug te keren naar de beoefening van het geloof.

Vrede in de ziel

Ik keerde terug, veranderd op manieren die moeilijk te omschrijven zijn. Ik voelde zeker vrede in mijn ziel. Lourdes brengt je ziel op orde. Het heeft een reinigende werking op je. Ik voelde een belofte, niet van Onze Lieve Vrouw aan mij, maar eerder een belofte die zij uit mij ontlokte om terug te keren. Mijn gevoelens worden uitgedrukt in een antifoon uit het Kleine Officie van de Heilige Maagd Maria dat tijdens de vespers wordt gezongen en dat luidt: “Trahe nos Virgo immaculata, post te curremus in odorem unguentuorum tuorum.” “Trek ons aan, o Onbevlekte Maagd, wij zullen u volgen vanwege de geur van uw goede zalven.”

Dit artikel verscheen eerder op tfp.org.

Laatst bijgewerkt: 28 januari 2026 11:50

Doordring heel Nederland van de boodschap van bekering

Uw gift brengt de boodschap van bekering en hoop van Onze Lieve Vrouw in Fatima aan duizenden mensen.

Doneer