We doen er goed aan wat advies van Sint-Bernardus van Clairvaux over de devotie tot Onze Lieve Vrouw te lezen. Dat luidt als volgt:

“O, wie gij zijt, die in dit sterfelijk bestaan meent liever in verraderlijke wateren te drijven, overgeleverd aan de winden en de golven, dan op vaste grond te wandelen, wend uw ogen niet af van de schittering van deze leidende ster, tenzij gij door de storm wilt worden ondergedompeld!”

Passages als deze vinden we vaak in verband met Onze Lieve Vrouw. Zulke teksten vertegenwoordigen wat we een diep ‘anti-Hollywoodiaanse’ visie op het leven zouden kunnen noemen.

Deze moderne, optimistische en verkeerde visie wekt de illusie dat dit leven een fase van ons bestaan zou kunnen zijn waarin het ware geluk te vinden is. Het aardse leven wordt ons voorgesteld als een rozentuin, waarin mensen alleen door toeval of pech tegenslagen overkomen. Sommige mensen kunnen ook een paar ongelukkige misstappen maken, waardoor ze vallen, zich bezeren, of definitief instorten. Maar als we erin slagen onze problemen te omzeilen, kan dit aardse bestaan helemaal gelukkig maken.

Integendeel, alle grote teksten over de devotie tot Onze Lieve Vrouw stellen het leven voor als een tranendal, een plaats waar we allemaal boete moeten doen voor de erfzonde en onze huidige zonden. Ons wordt geleerd dat de mens veel te lijden heeft in het leven. Dit uitgangspunt ligt ten grondslag aan het advies van de heilige Bernardus.

Lees ook: Devotie tot het hart van Maria zal de wereld redden.

Hij beschouwt het leven als een verzameling van wervelwinden en stormen, in plaats van een vreugdevolle wandeling en een wedloop naar plezier. Te midden van dit dramatische leven vol stormen, raadt hij de mensen aan hun ogen te richten op de ster die Onze Lieve Vrouw is. We moeten zijn als zeelieden die hun ogen op de Poolster richten om de weg te vinden. Zo niet, dan zullen de golven ons meesleuren naar waar we niet heen willen.

Sint-Berardus van Clairvaux

Daarom erkent zijn eerste advies impliciet dat het leven een tranendal en een slagveld is. Militia est vita hominis super terram, zegt de Schrift (Job, 7:1), wat betekent dat het leven van de mens op aarde een strijd is, zij het een waardige. Maar in deze strijd en onzekere vaart moeten we onze ogen op Onze Lieve Vrouw gericht houden.

Hij vervolgt:

“Als de winden der verzoeking opsteken; als gij op de rotsen der verdrukking gedreven wordt, kijk dan naar de ster, roep Maria aan.”

We zien hier hoe hij het geestelijk leven voorstelt als een reeks beproevingen als rotsen die verraderlijk op het pad van de navigator wachten. Het leven is gevuld met wervelwinden van verleidingen die ons kunnen verzoeken en meeslepen naar het kwade. Als dat gebeurt, roep dan Maria aan, de ster van zeelieden en de Sterre der Zee.

“Wanneer we worden geteisterd door de golven van trots, ambitie, haat of jaloezie, kijk dan naar de ster, roep Maria aan.”

Wij staan voor het vooruitzicht als zondaars te vervallen in de ergste der zonden, die de oorzaak en de hoofdwortel is van alle zonden – hoogmoed, die zich uit in egoïsme, de wens niemand boven zich te hebben, of de wens de eerste der eersten te zijn.

Dit zijn de gevaren waarmee we geconfronteerd worden. Sint-Bernardus geeft ons de oplossing.

Het voorgaande artikel is ontleend aan een informele lezing die professor Plinio Corrêa de Oliveira hield op 24 september 1966. Het is vertaald en aangepast voor publicatie zonder zijn revisie, en verscheen eerder op tfp.org.